POHPOHLANMA ÜZERİNE

 Padişah, bir gün tüm mahiyetiyke birlikte ördek avına çıkmış. Ördeğin birini gözüne kestirip ateş etmiş ama vuramamış. Dalkavukları ise büyük bir sevinçle "Hünkarımız, zavallı ördeğin hayatını bağışlama alicenaplığında bulundular, demiş. Bunu duyan padişah ise "Öyle tabi, koskoca padişahım ben, ördeğin hayatını bağışladım gitti." demiş.

İnsanlar güç ve mevki kazandıkça özeleştiri ve empati yeteneğini de yitirir, diyor Adam Grant.

İyi bir konumdaysanız, çevrenizdekiler sizi etkilemek için daha fazla sırnaşır, daha şirin görünmeye ve göz boyamaya kalkar. Çünkü en mütevazi insan dahi pohpohlanmayı sever.

Siz yükseldikçe çevrenizden aldığınız dürüstçe geri bildirimler yerini filtrelenmiş, sahte ve samimiyetsiz geri bildirimlere bırakır. Çünkü kimse kafası kesilen elçi olmak istemez.

Bunu bir ağacın yüksekteki dallarına benzetebiliriz. Rüzgarın siddeti ne olursa olsun dallar "eğilir, bükülür" ama yerini muhafaza ederler.

Alttaki dallar ise daha sert ve dayanıklıdır. Bu yüzden üstteki dalların yükünü de taşırlar. Buna rağmen esnek davranamadıkları için kırılırlar.

Şöyle düşünün, organizasyonda en sevmediğiniz, sizi en çok rahatsız eden kişi, en samimi ve en dürüst eleştirileri yapan kişidir. En gözde olan ise muhtemelen en çok göz boyayan kişidir.

Organizasyonlarda en az göze çarpan kişi, en iyi gözlem yapan ve herkesin "gerçek renklerini" görme olasılığı en yüksek olan kişidir.

Bu kişilerin olduğu ve dinlendiği organizasyonlar daha uzun ömürlü ve başarılı olurlar.

SEN BOZUKSUN, DÜNYA SENDEN DOLAYI BOZUK (SON)

Tolstoy der ki; bozulduğu zaman insandan daha korkunç bir yaratık yoktur. Peki insan neden bozulur?

Peter Stearns, Çocukluğun Tarihi kitabında Hristiyan batı dünyasının John Lock'a kadar inançları gereği ana rahmine düşen her çocuğu günahkar kabul ettiğini, çünkü çocuğa Adem’in günahının geçtiğini ve affedilmeye ihtiyacı olduğunu, bu yüzden doğan her çocuğun vaftiz edildiğini söyler. Buradan hareketle Batı, çocuklarını cezalandırmaktan, onlara şiddet uygulamaktan çekinmez.

On yedinci yüzyılda, Amerika yerlileri (Kızılderililer) Avrupalı göçmenlerin çocuklarını dövmeleri karşısında dehşete düşmüşlerdi, diye belirtir. Çünkü yerliler asla çocuklarını dövmezlerdi. Hristiyan dünyasının tutumu böyleyken, İslam’da her çocuk günahsız doğar ve akıl baliğ olana kadar yaptıklarından sorumlu tutulmaz.

Peki İslam inancına göre saf, günahsız ve iyilik fıtratı üzerine doğan “insan” nasıl oluyor da suç makinesine dönüşebiliyor?

Albert Bandura bununla ilgili bir dizi deney yapmıştır. Bandura’nın bir deneyi şöyledir. Anaokulu çocuklarını 2 gruba böler. Birinci grup, bir odaya alınır. Oyuncaklarla oynar, resim çizer. Bir yetişkin içeri girer ve odada bulunan şişme bebeği tekmelemeye, yumruklamaya başlar. 10 dakika boyunca hakaret eder. Sonra odadan çıkar.

İkinci grup ise aynı şekilde oyun oynamaları için odaya alınırlar. Sonra bir yetişkin gelir fakat bu sefer şişme bebeğe şiddet uygulamaz, aksine ona çok nazik davranır.

Daha sonra çocuklar oyuncaklarla dolu bir odaya bırakılır. Saldırgan yetişkini seyreden 1. gruptaki çocuklar, odadaki oyuncaklardan çekiç, silah ve benzeri saldırgan oyuncakları seçerler ve şişme bebeğe şiddet uygulamaya başlarlar. Hatta şiddet uygulamak için kendi tekniklerini bile geliştirirler. Bu çocukların özellikle silahlara daha fazla ilgi göstermeleri dehşet vericidir, çünkü model aldıkları yetişkin silah kullanmamıştır.

Şiddet içermeyen yetişkinin girdiği odadaki çocuklar ise oyun odasına girdiklerinde güzel güzel oynarlar, hiçbiri şişme bebeğe vurma davranışı göstermezler. Bandura, buradan hareketle Sosyal Öğrenme Kuramını geliştirir.

Mesela biz öğretmenler okullarda çocuklara küfretmeyi, kavgayı, mızıkçılığı, işgüzar ve bencil olmayı öğretmeyiz. Peki çocuklar bu davranışları nereden öğrenir? Yakınınızdaki bir çocuk parkında oynayan çocukları kısa bir süre gözlemlerseniz, çocuklar ve aileleri hakkında bir kanıya sahip olabilirsiniz.

Bir Afrika atasözü der ki; bir çocuk yetiştirmek için bir köy lazım. Evet, köydeki herkes çocuğun gelişiminden, davranışlarından, geleceğinden sorumludur. Köyde ne kadar hırsız, arsız, sahtekar varsa köyün atmosferi o denli bozuktur.

Bir zamanlar bir şehirde en iyi buğday yetiştirme yarışması düzenlenir. Her sene aynı köyden aynı çiftçiler dereceye girer. Birinci olana iyi buğday yetiştirmenin sırrı sorulduğunda şöyle cevap verir; kullandığım iyi tohumları komşularımla da paylaşırım. Çünkü tarlalarımız yan yana. Rüzgar onların kötü tohumlarını benim tarlama bırakırsa benim de buğdaylarımın kalitesi düşer. Dayanışma ve sorumluluk olmadan iyi buğday yetişir mi hiç?

Sahi bizim köyde durumlar nasıl? Birlikte göz atalım. Hukukun üstünlüğünde 126 ülke arasında 109. sıradayız, en zenginlerimiz ile en yoksullarımızın eğitim harcamaları arasında 20,5 kat fark var, ülkenin sadece %14’ü komşusuna güvenirken tanıdıklarına güvenenlerin oranı ise %20’lerde. Selçuk Şirin’in deyişiyle, altı komşumuzdan beşine, beş arkadaşımızdan dördüne güvenmeyen bir toplumuz. Daha da uzatmayayım…

Evet, bu tablonun sorumlusunu uzaklarda aramaya gerek yok. Edip Ahmet Yükneki’nin -yazımıza da başlık olan- Atabetü’l Hakayık’ta dediği gibi; sen bozuksun bu yüzden toplum bozuk, dünya bozuk, insanlık bozuk. İlla bir şeyleri düzeltmek istiyorsan, önce kendini düzelt.

SEN BOZUKSUN, DÜNYA SENDEN DOLAYI BOZUK (II.KISIM)

 

SEN BOZUKSUN, DÜNYA SENDEN DOLAYI BOZUK (II. KISIM)

 

Kemal Sunal’ın 1978 yapımı “100 Numaralı Adam” filmini bilirsiniz. Orada şöyle bir diyalog geçer;
-Babamın 2 ineği var. 30 litre süt alıyor, 100 litre satıyor.
-Bu nasıl oluyor?
-Sular kesilmezse bal gibi de oluyor.
 
Stüdyodaki konuklar alkışlamaya başlıyor. Ve Şaban devam ediyor;
-Yok abiler yok, babam da olsa halkı kazıklayanların alkışlanmasını istemem.

 

43 yıl sonra durum farklı mı? Mesela Ticaret Bakanı kendi şirketini kullanarak bakanlığa temizlik malzemesi satıyor. Hem de 100 liralık ürünü 175 liraya satıyor. Peki bu nasıl oluyor, diye sorabilirsiniz. Ben de derim ki; sular kesilmezse bal gibi de oluyor. Halkın alın terini kendi değirmenine kova kova taşıyanların “suları kesilmediği” sürece, etik değerlere sahip ahlaklı yöneticileri hak ettikleri yerlere getirmediğimiz sürece böyle de devam edecek.

 

Peki nedir bu ahlak ve/veya etik değer?

 

Ahlak kelimesinin kökeni “halk” kelimesi ile aynıdır. Buradan yola çıkarak ahlakın tanımını, halkın kahir ekseriyetinin kabul ettiği davranış biçimleridir diye tanımlarsak hata etmiş olmayız sanırım. Peki halk ahlaksızlığı ahlak gibi görmeye başlarsa, süte su katanı aynı stüdyodakiler gibi büyük bir vecd ile alkışlarsa, bu tanımı nereye koyacağız?

 

İslam alimi Gazali, ahlakı toplumda değil, kişinin kendi içerisinde aramaktadır. “Ahlak, insan nefsinde yerleşen öyle bir melekedir ki, bu meleke sayesinde davranışlar hiçbir zorlama olmaksızın, düşünüp taşınmadan kolaylıkla ve rahatça ortaya çıkar” diyor. Yani alışkanlık haline gelen ahlak kendiliğinden ortaya çıkar. Bunun için zorlamaya, yaptırıma gerek yoktur, diyor.

 

Günümüz dünyası ise -özellikle kamu hizmetlerinde- ahlak yerine “etik değerleri” öne çıkarmaktadır. Etik değerler; kişiye, zümreye, inanca ve ırka göre değişmeyen, temel evrensel ilkeler ve değerler bütünü olarak tanımlanabilir. Mesela ABD seçimlerinde Obama’nın 3.kez başkan seçilme potansiyeli olmasına rağmen aday olmaması, bir yasa değişikliği ile tekrar aday olabilecekken buna tenezzül etmemesi, sahip olduğu etik değerlerle alakalıdır.

 

2014 Dünya Değerler Araştırması ve 2012 Türkiye Değerler Atlası raporuna göre; Türk toplumu, Avrupa'nın ve dünyanın en dindar toplumlarından birisidir. Dinin toplum yaşamındaki yeri %68,1 gibi oldukça yüksek bir oranla en üst düzeylerdedir. Diğer taraftan aynı araştırmada Türk toplumunun insanlara güveninin oldukça düşük olduğu belirtilmiştir. Halkın yalnızca 11,6’sı çoğu insana güvenilebileceğini düşünürken, yüzde 82,9’luk kesim çoğu insanı güvensiz buluyor.

 

Evet sözde dindarız ama birbirimize güvenmiyoruz. Hatta kendimize dahi güvenmiyoruz. Oysa toplumların sosyal sermayesi güvendir. Güven varsa güvenlik vardır, istikrar vardır, ilerleme vardır, adalet, sağlık vs vardır.

 

Peygamber Efendimiz bir gün pazarda bir buğday tezgahına uğrar. Elini buğday yığınının içine daldırınca parmakları ıslanır. Bunun üzerine satıcıya; “Bu ıslaklık ne?” diye sorar. Adam; “Ey Allah’ın Resulü! Yağmur ıslattı”, cevabı verince. “İnsanların görüp aldanmaması için o ıslak kısmı çuvalın üstüne çıkarsaydın ya!” karşılığını verir. Ardından da; “Bizi aldatan, bizden değildir.” buyurmuştur.

 

Sahi günümüzde malının, fikrinin, icraatlarının, karakterinin ıslak kısmını çuvalın altına koymayan var mı? Islak kısmı da kuru kısmıyla birlikte şaffaf olarak sizlere sunanlara “malı kötü” muamelesi yapıp, ıslak kısmı alta koyanlara methiyeler mi diziyorsunuz? Hadi ilkinde “aldatıldık” dediniz. Peki sonrasında? Allah affetsin mi? Ne diyor Hadis-i Şerif’te; müslüman aynı delikten iki defa sokulmaz.

 

Yazımızın ikinci kısmını Baba Müslüm’ün güzel bir deyişiyle noktalayalım; kul günahkârsa Tanrı ne yapsın?

SEN BOZUKSUN, DÜNYA SENDEN DOLAYI BOZUK (I.KISIM)

Baba, çok önemli bir proje üzerinde çalışıyordu. Çocuk ise, ısrarla babasın kendisiyle dışarı çıkıp bisiklet sürmesini istiyordu. Baba, çocuğu oyalamak için bir dünya haritasını parçalayıp önünde bıraktı. Haritayı düzelt, öyle çıkalım dedi. O arada ben de projeyi bitiririm, diye düşündü. Ama öyle olmadı. Çocuk haritayı iki dakikada düzeltmişti. Baba hayretle, bunu nasıl yaptığını sorduğunda çocuğun cevabı çok anlamlıdır;

- Haritanın arkasında bir insan resmi vardı, insanı düzeltince dünya kendiliğinden düzeldi. Edip Ahmet Yükneki’nin dediği gibi;

(Ey İnsan!)

Sen bozuksun ondan dünya bozuldu.

Niçin bu dünyaya sitem edersin?

Son zamanlarda Norveç Başbakanı Solberg’in korona yasaklarını ihlal etmesi nedeniyle polis şefi tarafından kendisine ceza kesilmesi ve bunun üzerine başbakanın özür dilemesi çok konuşuldu. Günlerce medyada bizim yöneticilerimizde niçin böyle erdemli davranışlar göremiyoruz, biz niçin böyleyiz, diye sonu gelmez tartışmalar yapıldı.

Oysa Peygamber Efendimiz “Siz nasıl (kimseler) olursanız öyle yönetilirsiniz” diye yüz yıllar öncesinden bu günlere ışık tutmuştu. Aynı şekilde Hacı Bektaş-ı Veli ne güzel söylemiş; her ne arar isen, kendinde ara…

İlkokul çocuğu gibi, Ali saçımı çekti, Fatma silgimi aldı, diye sürekli bir söylenme, şikayet etme, mağdura yatma, başkalarını suçlama peşindeyiz. Huyumuz kurusun. Kendi dışımızdaki tüm dünya birlik olmuş sanki bizim üzerimize oynuyor. Bizim haricimizde herkes kabahatli, herkes kötü. Bir tek biz iyiyiz.

Nasrettin Hoca bir gün ahırda kaybettiği anahtarı avluda arıyormuş. Komşusu niçin ahıra bakmadığını sorunca;

—Orası karanlık. Burası aydınlık. Aydınlıkta aramak daha kolayıma geliyor, demiş.

Bugün sorunlarımızın sebebini başkalarında arayan bir yığın insan var. Çünkü öz eleştiri yapmak, özünü elden, elekten geçirmek zordur. Oysa suçlamak kolaydır.

Son olarak bir Bektaşi fıkrası ile bozulan insanlığımızın düğümünü çözmeyi sizlere bırakayım.

Adamın biri Bektaşiye;

-İyisin, hoşsun, ilim sahibisin de bir de oruç tutup, namaz kılsan, bizim nazarımızda da itibarın olur, demiş. Bektaşi cevabı yapıştırır;

-Bre densiz! Sizin nazarınızda itibar kazanmak için, Tanrı önündeki itibarımı zedeleyemem, demiş.

Peki siz, sağ eli Ramazan kolisinde, sol eli selfie tuşunda olan siyasiler, dernekler, vakıflar ve devlet görevlileri!

Siz kimin nazarında itibar kazanmak istiyorsunuz?

Hayatın anlamına dair

"Dağ başında

Rastladım ak sakallı birisine

Bin yıllık bir halıya bin yıldan beri

Bağdaş kurmuş bir çınar gibiydi

Sordum ona

Aşk ne ustam, hayatın sırrı ne?

Sevda kuşun kanadında

Ürkütürsen tutamazsın

Ökse ile sapanla

Vurursun da saramazsın

Hayat sırrının suyunu

Çeşmelerden bulamazsın

Ansızın bir deli çaydan

İçersin de kanamazsın"

İşte böyle diyor Cem Karaca, meşhur bestesinde. Ökse ile sapanla, yani zorbalıkla ve şiddetle sevda kuşunu vurursun ama ona sahip olamazsın, onu avuçlarında tutamazsın. Çünkü sevgi korku ve zorbalığı sevmez. Aytmatov'un dediği gibi; sevgi emek ister, şefkat ister, merhamet ister.

Hayatın sırrını pet şişelenmiş sularda, sosyal medya paylaşımlarında, yapay dünyanın jelatinli ambalaj kutularında, iyi ışıklandırılmış vitrinlerindeki %50 indirimli insan bedenlerinde bulamazsın. 

Gürül gürül akan bir deli çaydan kana kana içtiginde, tenine değen su damlacıklarının serinliğini iliklerine kadar hissettiğinde ve bir söğüdün dallarının kulaklarına fısıldadığı bir türküde hissedersin hayatı. Cem Karaca'nın Sevda Kuşun Kanadında türküsünden bunu anlıyorum.

Tolstoy ise İnsan Ne ile Yaşar öyküsünde dağ başındaki bilgeye şunları söyletiyor;

Hayatta en önemli an şimdidir, sadece ona hükmedebilir ve onda var olabilirsin. İnsana en gerekli olan kişiyse yanındaki kişidir, çünkü şuan senin yanındadır ve seninledir. Hayattaki en önemli uğraş ise iyiliktir.

Diğer yandan Simon ve onun eşinde anlam bulan sevgi, merhamet ve iyiliğin ise insanın bir arada olmadan var olamayacağını, insanın tek başına yaşayamayacağını söylüyordu.

Peki gerçekten böyle mi? İnsanı yaşama bağlayan sevgi mi? Hayat, gerçekten bir başkası varken mi anlamlı geliyor?

Malcolm Gladwel, Outliers kitabında Newyork'a göç eden İtalyanlar'ın sağlıklı bir ömür sürdüğünü, kalp ve damar hastalığı gibi hastalıklara pek yakalanmadıklarını ve doğal akışında ecelleriyle öldüklerini söyler. 

Bunun sebeplerini ise şöyle ortaya koymaktadır. 

•Geleneksel komşuluk ilişkilerini devam ettirmeleri, 

•Her daim minnet duygularını birbirlerine ifade etmeleri,

•Geniş ailelerde büyüklerle yaşamaları,

•Her fırsatta bir araya gelip sohbet etmeleri,

•Birbirleriyle paylaşım yapmaları ve birlikte eğlenmeyi bilmelerine bağlar.

İsviçre’de yaklaşık üç buçuk milyon kişinin katıldığı bir araştırmada ise köpek sahibi olanların daha az kalp krizi geçirdiği ve daha sağlıklı olduğu tespit edilmiş. Sebebi ise yalnız yaşamanın sağlığa olumsuz etkileri.

Yaşları 36-52 arasındaki 9 bin 875 kişi üzerinde yapılan bir başka araştırmada yakın çevreden kaynaklı stres ve kaygının erken ölümlere sebep olduğu, iyi bir sosyal çevrenin ise ömrü uzattığı ortaya konulmuş.

Son olarak Kopenhag Üniversitesi‘nin yaptığı araştırmaya göre stresle başa çıkma kapasitesine bağlı olarak etrafındakilerle sürekli tartışma içerisinde olan insanlarda ölüm riskinin iki ya da üç kat artabileceği ortaya konmuş.

Tüm bunlara dönüp baktığımızda şunları görebiliyoruz;

✓Ailemiz, komşularımız ve sosyal çevremiz sağlığımızı doğrudan etkiliyor.

✓Yardımlaşma, merhamet ve anlamlı işler yaptığımızda varlığımız değer kazanıyor.

✓Sevincimizi ve kederimizi paylaşacak birilerine ihtiyaç duyuyoruz.

✓Geleneksel aileden çekirdek aileye geçtikçe sosyal ilişkilerimiz zayıflıyor ve hayatın krizlerine karşı savunmasız kalıyoruz.

✓Daha çok teşekkür, daha çok minnet duygusu ruhumuzu sağaltıyor, bizi dinginleştiriyor.

✓Her şeyden önemlisi hayata karşı duruşumuz psikolojimizle birlikte beden sağlığımızı da etkiliyor.

O halde bahçemizdeki ağaçtan, gökyüzundeki serçeye kadar birbirimize sarsılmaz bir zincirle bağlı olduğumuz bu evrende birbirimizin kıymetini bilmek, varlığını anlamlı kılmak ve başka hayatlar için de bir şeyler yapabilmek düşüncesi ile hareket etmeliyiz. 

Hayatımızın anlamı, varlığımızın sebebi ancak bu şekilde kıymet kazanır. 

Çocuklar için Netflix seyretme ipuçları ve önerileri

Günümüzde TV seyretme alışkanlıklarının değişmesiyle birlikte hayatımıza bir çok dijital platform girdi. Bunlardan birisi de Netflix. Her yaştan izleyici için binlerce içerik sunan en popüler platform desek yeridir. Bu yazımızda çocuklar için Netflix'i nasıl güvenli bir ortam haline getirebiliriz, çocuklar için seçim mimarisi ve bilim-sanat içerikli çocuk programı önerilerini ele alacağız.

Netflix'i nasıl güvenli bir ortam haline getirebiliriz?

Bunun için atılacak ilk adım çocuğumuzu medya okur yazarı yapmaktır. Onunla dijital dünya, sosyal platformlar, ekrandaki akıllı işaretler ve ekran bağımlılığı konusunda mini sohbetler yapmak, birlikte örnek izlemeler yapmak ve birlikte film seçmek bunda etkili olacaktır.

Netflix için yapılacak ilk şey "Çocuk Profili" oluşturmaktır. Bu sayede çocuklar sizlerin seyrettiği filmlere ulaşamayacak, size önerilen filmler onlara görünmeyecek ve sadece çocuk profilini özel içerikler karşısına çıkacaktır.

Çocuk profilini çocuğunuzla birlikte oluşturup, kişiselleştirebilirsiniz. TV seyredeceği zaman bu profille girmesi uygun olacaktır. Yetişkinlik düzeyi kontrolleri için çocuğunuzun yaşına göre yaş kısıtlaması yapabilirsiniz. Benim kızım 8 yaşında olmasına rağmen +7 kısıtlaması yaptım. Rüzgarı Dizginleyen Çocuk gibi (+13) bazı filmler yaş kısıtlamasına uygun olmadığı için bunları aile ile birlikte yetişkin profilinden seyrediyoruz.

Çocuklar için seçim mimarisi

Az çoktur, anlayışı ile çocuğunuzun profilindeki "Listem" kısmına onun için uygun filmleri eklerseniz Netflix'in yapay zeka uygulamaları sonraki seyretmeler için bu filmlerden hareketle başka buna benzer yeni film önerileri getirecektir. Böylece çocuğunuzun ilgi alanına girmeyen (veya sizin istemediğiniz) içeriklerle daha az karşılaşabilirsiniz. Seyretseniz dahi filmlerin bu listede kalması önemli çünkü önerileri filtrelemek istiyoruz. (Yapay Zeka'yı kendimize uyarlıyoruz:)

Bilim-sanat içerkli çocuk programları

Aslında yukarıdaki listede kızımla birlikte seyrettiğimiz, keyif aldığımız ve yeni şeyler öğrendiğimiz çoğu program mevcut. Benim özellikle üzerinde durmak istediğim husus şudur. Bu günün çocukları uzun, sıkıcı, tek düze videolar ve filmler seyretmek istemiyor. Okuldaki derslerin çocuk üzerinde bir etkisinin olmamasının en önemli nedenlerinden birisi de sanırım bu monotonluk. Oysa buradaki 20'şer dakikalık mini videolarda bir "hikaye" var. İlginç sorular ve merak uyandıran konular var. Bir bakmışsınız ki çocuğunuz Avustralya'daki Opera binasını, Newton'u, Mozart'ı öğrenmiş, tez nedir, hipotez nedir kaygısına düşmeden bir şeyler araştırıyor, evde küçük deneyler yapıyor. Bu son derece muazzam bir deneyim.

Biz çoğunu birlikte seyrettik. Birlikte eğlendik, birlikte öğrendik. Üzerinde bol bol sohbetler yaptık. Merak ettiğimiz bir konu varsa Youtube'den başka içeriklere baktık, mutfağa girdik, sihir falan yaptık.

Çocuklar için olmazsa olmaz bulduğumuz içeriklerden 8 tanesini buraya ekliyorum. Ayrıntılarına girmeye gerek dahi duymuyorum. Ebeveyn olarak bir zahmet siz inceleyin:))

1-Sihirli Okul Otobüsü

2-Dört Dörtlük Dedektifler

3-Bir Varmış Bir Yokmuş

4-Kim Kimdir?

5-Carmen Sandiego

6-Parlak Buluşlar

7-Emily'nin Muhteşem Laboratuvarı

8-Justin'in Maceraları

Bu filmlerden bir çoğunu o haftaki ders içeriğine göre serbest etkinlikler dersinde öğrencilerimle Zoom üzerinden seyredip, üzerinde sohbetler ediyoruz. Süre olarak kısa ve ilgi çekici olması bu içerikleri daha kullanışlı kılıyor.

Sizin de önereceğiniz filmler/programlar varsa paylaşabilirsiniz.

Daha fazlası için;

Çocuklarımız için hazırladığımız "film önerilerine" şuradan ulaşabilirsiniz.

Yuval Noah Harari ve Kitapları Üzerine

Harari ve kitaplarıyla tanışmam yıllar önce okuluma gelen korsan bir kitap satıcısının bana bir kitap hediye etme isteği ile başladı. Ben de kitapçı ekmeğinden olmasın diye kendimce kimsenin okumaya tenezzül etmeyeceği, adamcağızın da satamayacağını düşündüğüm, en işe yaramaz kitabı seçtim; Hayvanlardan Tanrılara Sapiens...

Günlerce çevremdekilerle bu ktabı tartıştım. Adım gâh evrimciye, gâh devrimciye çıktı. Yazarın hakkını vermek lazım deyip kitabın orjinalini aldım, bir daha okudum. Sonraki kitaplarını da tabiki...  Sosyal medyada bir çoğu eğitimci olan kitap dostlarıyla kurduğumuz #raftancana grubunun bu ay belirlediği kitaplardan birisi de Harari'nin son kitabıydı. Mazeretimden dolayı görüşmeye katılamadığım için bu yazıyla bir katkı sunmak istedim. Şimdiden iyi okumalar.

Yuval Noah Harari Kimdir?

Prof. Dr. Yuval Noah Harari 1976 İsrail doğumlu olup, Kudüs Hebrew Üniversitesi Tarih Bölümünde öğretim görevlisi olarak ders vermektedir. 

Yazdığı kitaplar 60 dilde 27,5 milyon satarak tüm dünyada büyük yankı uyandırmış, çok satanlar listelerinde uzun süre yer almıştır. Tarih bilimi ile biyoloji arasında kurduğu bağ, geleceğe dair yaptığı öngörüler ve dünya tarihini bütüncül ve popülist bir bakış açısı ile sunması onu ilgi odağı haline getirdi. Bugün dünyanın en etkili insanları arasında yer almaktadır. 

Ortaya koyduğu düşünceler özellikle ülkemizde İsrailli olması sebebiyle eleştirilse de kendi ülkesinde de benzeri tepkilere maruz kalmıştır. Bunun sebeplerinin başında İsrail hükümetinin Filistin tutumuna ve Netenyahu politikalarına getirdiği ciddi eleştiriler yer almaktadır. Yaptığı eşcinsel evlilik de bu tepkiyi katmerlemiştir.

Harari’nin 3 yaşında kendi kendine okumayı öğrendiği ve özel yetenekliler okulunda eğitim aldığı söylenir. Vegandır ve akıllı cep telefonu yoktur. Jared Diamond tarafından yazılan Tüfek, Çelik ve Mikrop (Guns, Germs and Steel) kitabından çok etkilenmiştir ve buradan hareketle şimdiye kadar 3 kitap kaleme almıştır;

1. Homo Sapiens, 2011
2. Homo Deus, 2016
3. 21. Yüzyıl İçin 21 Ders, 2018

 

Hayvanlardan Tanrılara Sapiens

Kitap, 70 bin yıl önce yeryüzündeki altı farklı insan türünden geriye tek bir insan türünün kaldığını, tarımın ortaya çıkışı, paranın yaratılması, dinin yayılması ve ulus devletin yükselişi gibi insanlığı ve etrafındaki dünyayı şekillendiren kilit süreçlerin seyrini diğer kitaplardan farklı olarak, tarih, biyoloji, felsefe ve ekonomi arasındaki boşlukları çok disiplinli bir yaklaşım getirerek doldurmaya çalışıyor ve dünya hakkındaki temel anlatılarımızı sorgulamaya yönlendiriyor.

Kitaba göre dünyayı insanların yönetmesinin en önemli sebebi; tanrılar, devletler, para ve insan hakları gibi tamamen insanın hayal gücünün ve düşüncesinin mahsulü şeylere inanan tek canlı türü olmasına bağlıyor. İnsanı, büyük kara memelilerinin yarısını ortadan kaldıran ekolojik bir seri katil olarak görüyor. 

Buğdayın evcilleştirilmesi ile başlayan tarım devrimi, karşılıklı güvenin yerini alan paranın tasarlanması, imparatorluk gibi siyasi sistemlerin kurulması, dinlerin ortaya çıkışı, kapitalizmin ekonomik teoriden öteye geçip dinin yerini alması, Sapiens’in kendi evrimini yükselterek tanrısal nitelik ve yeteneklere ulaşmasını ve insanların tanrıları icat etmesiyle başlayan tarihin insanların tanrı olduğunda sona erecek olması gibi birçok konuya değiniyor.

Kısacası insanlığın dünyayı nasıl yönetmeye başladığını anlatıyor.

Homo Deus

İnsanlığın geçmişi ile yakın geleceği arasındaki kırılmaları, değişimleri anlatan Homo Deus aslında insanın tanrılaşma evresine fütürist bir yaklaşım getiriyor. Geçtiğimiz yüzyılda kıtlık, salgın ve savaş yüzünden ölen insanların bu gün bu sebeplerle değil obezite, intihar, trafik gibi sebeplerle öldüğünü söylüyor. Çağın yeni gereksinimlerinin insanı sınırsız mutluluk, ölümsüzlük, ve kusursuz gelecek tasavvuruna yönelttiği fakat bu idealin peşinde geliştirilen teknolojilerin birçok insanı gereksiz kılarak işlevsiz bir sınıf meydana getireceğini belirtiyor.  

Kitaba göre, dört milyar yıllık organik yaşamın ardından artık inorganik yaşam başlıyor. 21. yüzyıl ekonomisinin ana ürünleri tekstiller, araçlar ve silahlar değil, bedenler, beyinler ve zihinler olacak. Dinler artık Ortadoğu’dan değil Silikon Vadisi’nden çıkacak.

Sosyal medya uygulamalarının insan zihnini hacklediği ve kendinden daha iyi tanıdığını, otoritenin insanlardan ağa bağlı algoritmalara geçtiğinde ise hem demokrasinin hem de serbest piyasanın çökeceğini, sağlık arayışımız yüzünden kişisel mahremiyetimizden vaz geçeceğimizi, artık teknoloji ve dijital dünya ile savaşmayacağımızı, bilakis artık onlarla bütünleşeceğimizi söylüyor.

Bilim insanlarının yaklaşan tufanı durduramayacağını, en kötü ihtimalle, geride kalan milyarlarca insanı boğulmaya terk ederek zenginlere yüksek teknolojili bir Nuh’un Gemisi yapabileceklerini çünkü kirasını dahi ödeyemeyen insanların çevreyi korumak ve buzulların erimesinden çok kredi kartlarının borçlarını dert edeceklerini söylüyor. Gemiye binenler ile geride kalanlar arasındaki uçurum, endüstriyel imparatorluklar ile tarım kabileleri arasındaki uçurumdan daha büyük olacağını, Sapiens ve Neandertaller arasındaki uçurumdan bile daha büyük olacağını, evrimin bir sonraki aşaması olarak Homo Sapiens’in (insan) Homo Deus’a (tanrı insan) dönüşeceğini söylüyor.

Ve son olarak, tarihin akışını durduramayacağımızı fakat onun yönünü etkileyebileceğimizden bahsediyor.

 

21.Yüzyıl İçin 21 Ders

Bu kitabın okunmasını özellikle istediğim için özetini yazmayacağım. Sadece buraya üzerinde uzun uzun düşünüp, bu kitabı muhakkak okumalıyım diyeceğiniz bir alıntı bırakıyorum.

(3. Bölüm, Özgürlük, sayfa 74)

“Günümüzde bile Filistinlilerin her telefon konuşması, her Facebook paylaşımı veya her şehirlerarası seyahati İsraillin mikrofonları, kameraları, insansız hava araçları ya da casus yazılımları tarafından gözetleniyor muhtemelen. Toplanan veriler daha sonra büyük veri algoritmalarının yardımıyla analiz ediliyor. Bu sayede İsrail güvenlik kuvvetleri potansiyel tehlikeleri tespit edip sahaya bir sürü asker sürmeye gerek kalmadan etkisiz hale getirebiliyor.

Filistinliler Batı Şeria'da birtakım kasabaların ve köylerin idaresine sahip olsalar da gökyüzünü, radyo frekanslarını ve siber alemi İsrail kontrol ediyor. Bu yüzden de Batı Şeria'daki 2,5 milyon Filistinliyi etkili şekilde kontrol altında tutabilmek için şaşılacak kadar az İsrail askerine ihtiyaç duyuluyor.

Ekim 2011'de yaşanan trajikomik bir olay: Filistinli bir isçi Facebook sayfasında işyerindeki buldozerin yanı başında çekilmiş bir fotoğrafını paylaştı. Fotoğrafın altına da “Günaydın!” yazdı. Otomatik bir algoritma Arap harflerinin transliterasyonunda ufak bir hata yapıp harfler: “günaydın” anlamına gelen “Ysabechhum!” olarak değil de “saldır” anlamına gelen “Ydbachhum!” olarak algıladı. Adamın buldozerle insanları ezmeyi planlayan bir terörist olabileceğinden şüphelenen İsrail güvenlik kuvvetleri, adamı bir çırpıda gözaltına aldı. Algoritmanın hata yaptığı anlaşılınca adam serbest bırakıldı. Ama soruna yol açan Facebook paylaşımı yine de kaldırıldı.”

 

Daha Fazlası İçin;

Daha ayrıntılı bilgiler için yazarın yukarıdaki kitaplarını okumanızı ve şu konuşmalarını seyretmenizi tavsiye ederim.

2015 TED Konuşması

2018 TED Konuşması

DAVOS 2018 Konuşması

Tamamlayıcı Olarak Kitap Tavsiyelerim;

1) Tüfek, Çelik, Mikrop (Jared Diamond)

2) Dünya Tarihinin Yapısı (Kojin Karatani)

3) Ulusların Düşüşü (Daron Acemoğlu)

4) İnsanlık 2.0 (Ray Kurzweil)

5) Psikopolitika (Byung Chul Han)

6) 50 Soruda Yapay Zeka (Cem Say)

Proaktif Öğretmen Rolleri

Tüm dünyayı etkisi altına alan salgın, eğitimin de rutinini değiştirmiş ve öğrenenin merkezinde olduğu bir ağ sistemiyle yeniden tasarlanma sürecine girmiştir. Şüphesiz ki bu yeni düzende öğretmenin rolü de değişmiştir.

Geleneksel yöntemlerde çerçevesini merkezi müfredatın belirlediği, dört duvarlı, ders kitaplı, kalemli ve bol A4 ödevli “öğretimin” artık yıkıldığı görülmüştür. Sınıfın yerini çevrimiçi platformlar, kitabın yerini minimalist videolar, kalemin yerini klavye ve dokunmatik paneller, klasik ödevlerin yerini ise etkileşimli dijital içerikler almıştır.

Öğretim süreçlerinin dijitalleştiği, öğrenenlerin bir ağ ile birbirine bağlandığı ve öğrenme tasarımının önem kazandığı bu süreçte en önemli konulardan birisi de proaktif öğretmen davranışlarıdır.

Proaktif Öğretmen Davranışları Nedir?

Proaktiflik, koşulları ve imkanları en iyi şekilde değerlendirerek yeni fırsatlar yaratma, sorunlara acil ve tutarlı çözümler bulma, insiyatif alarak harekete geçmek ve fark yaratmak olarak tanımlanabilir.

• Proaktif öğretmen, koşullardan şikayetçi olmaz, bilakis bunu fırsata çevirmeye çalışır. Önüne çıkan çeşitli engellere, sınırlamalara takılmadan “çocuğun yüksek çıkarı” için bir duruş sergiler. Var olan kaynakları en doğru şekilde çocuğa ulaşmak ve anlamlı bir öğretim tasarımı oluşturmak için kullanır.
• Proaktif öğretmen, soruna değil çözüme odaklanır. Olumsuz deneyimler karşısında pes etmez, bunlardan ders çıkarmaya ve öğretmenlik deneyimi ağını genişletmeye çalışır. Deneyim paylaşımını önemser, öğrenme açlığını her fırsatta yaptığı araştırmalar ve yeni yöntemler uygulaması ile gidermeye çalışır.
• Proaktif öğretmen, işini severek yapar, her zaman yüksek bir motivasyona sahiptir. Okulunda ve etki alanında liderlik yapar, çalışma arkadaşlarını güçlendirmeye çalışır. 

Uzaktan Eğitimde Proaktif Öğretmen Rolleri

Mart 2020’de okullara ara verilmesiyle çoğu öğretmen tatilin uzayabileceği, uzaktan eğitime geçilebileceği öngörüsüyle dijital platformları incelemeye, uzaktan konferans yapılabilecek uygulamaları test etmeye başlamıştı. 

Birçok öğretmen ise kendilerine Youtube kanalları açarak video içerik üretmeye, etkileşimli görevler tasarlamaya, e-kaynak seti oluşturmaya başlamışlardı. Bu hazırlık ve öngörüler öğretmenlerimizin proaktif rollerinin bir sonucudur.

Güncel Birkaç Örnek

Uzaktan eğitimde öğretmenlerimizin başına gelebilecek 3 farklı senaryo üzerinden proaktif öğretmen davranışlarını ve hareket tarzlarını birlikte inceleyelim. Bir sorunun eğitim kademesine ve duruma göre çok farklı çözüm yolları olabileceği unutulmamalıdır.

Örnek Durum 1; canlı derste elektriğiniz veya internetiniz kesildi.

Çözüm 1; mobil cihaza daha önceden canlı ders uygulamaları (Zoom, Teams vs) yüklü olduğu için vakit kaybetmeksizin saniyeler içerisinde buradan derse devam edilir.

Çözüm 2; çocuklarla bu senaryo üzerinde konuşulur, hareket tarzı belirlenir. Gerekirse böyle durumlar için bir yardımcı (host) seçilir ve dersi o yönlendirir. 

Çözüm 3; velilere mesaj programları (WhatsApp, Telegram vs) üzerinden asenkron görevler gönderilir, bunların yapılması sağlanır.

Çözüm 4; dizüstü bilgisayarın bataryası olduğu için mobil cihazın internet paylaşımı kullanılarak derse devam edilebilir.

Örnek Durum 2; hastalık geçiriyorsunuz. Bir kaç hafta derslere devam edemeyeceksiniz.

Çözüm 1; okuldaki zümreler bu durumlar için en büyük kurtarıcılardır. Sınıflar birleştirilebilir.

Çözüm 2; çocuklara hazırlanacak asenkron planlamayla süreç devam ettirilebilir. Burada EBA platformu, Okulistik, Morpa Kampüs, Youtube Kanalları ve Google Classroom uygulamaları yardımcı olabilir.

Çözüm3; veli grupları üzerinden ders kitapları, kaynak kitaplar ve çoklu ortam linkleri ile süreç devam ettirilebilir.

Örnek Durum 3; Bir sebepten dolayı memleketinize gittiniz. Bilgisayarınız evde kaldı

Çözüm 1; her yerden erişilebilecek bulut tabanlı yazılımlar kullanmak çok önemli. Bu durumda herhangi bir bilgisayardan kolayca dersler devam ettirilebilir.

Çözüm 2; Google Drive gibi bulut tabanlı depolama uygulamaları kullanılabilir, burada oluşturulacak bir uzaktan eğitim dosyasına süreçte lazım olacak bilgi, belge ve içerikler dosyalanabilir.

Çözüm 3; mobil cihazınız en büyük asistanınızdır. Çevrimiçi uygulamaları kullanıma hazır bulundurmak her koşulda öğretmenin imdadına yetişecek can simidi olabilir.

Karne Günü Mesajı

 

Kıymetli Anne babalar,

Bu gün minik yavrularımız soruyor "Öğretmenim, karnemiz nerede?" diye. Onlara "Niçin karne bekliyorsunuz, ne yapacaksınız karneyi?" diyorum. Kaç puan aldığımızı görmek için istiyoruz, diyorlar. Ben size hiç puan vermedim ki, desem de yine de ısrar ediyorlar. Ben de hepinize yüz verdim, yeter mi, diyorum. Mutlu oluyorlar.

Bazılarımızın; hocam doğanın düzeni bu, hayat bir rekabet sahnesi, bu sebeple karne ve sınavı öğrenmeli çocuklar, dediğini duyar gibiyim...

Oysa hayat böyle değil, bu bizim ezberimiz. Doğada hiç bir aslan topluluğu ailenin küçük aslancığına karne vermiyor. Serçe ailesi de minik serçeye karne vermiyor. Kediler, yunuslar ve tüm canlılar böyle...

Sadece biz insanlar herşeyi ölçüp biçmeye, insanları puanlamaya, sıralamaya ve kategorilendirmeye bayılıyoruz.

Oysa bir aslan yavrusu artık kendi başına avlanma yeteneği kazandığı zaman aslan topluluğu ona bir karne vermiyor. 

Aynı şekilde bir serçenin ailesine vereceği en iyi karne kendi kanat çırpışlarıyla yaptığı yolculuktur. Serçenin kanat çırpmak için başkalarının kanatlarına ihtiyacı yoktur. Bunu kendi kanatlarıyla yapmalıdır. Bunun için yargılanmaya, sıralanmaya, aşağılanmaya değil; yüreklenmeye, desteklenmeye, anlaşılmaya ve aile bireylerinin tahammülüne ihtiyacı vardır.

Bizim için en iyi karne ise çocuklarımızın hayatlarında gözlemlediğimiz duruşlar, değerler ve üretimlerdir.

Depremde yıkılan konutların mühendislerinin karnelerini inceleme imkanımız olsaydı eminim hep 5'lerle ve 100'lerle karşılaşırdık. Oysa bizim için onların karnesi hep yıkık, dökük ve çürüklerle doludur.

İlla bir karne vereceksek kendimize verelim. Çocuklarımız için, içinde yaşadığımız doğa için, toplum için, ülkemiz için, insanlık için ne yaptık?

HAYAO MİYAZAKİ VE USTALIK

Ünlü Japon anime ustası Hayao Miyazaki... Onu daha çok 1974 yılında ülkemizde yayınlanan "Heidi, Alpler’deki Kız" isimli çizgi filminden ve "Ruhların Kaçısı" animesiyle kazandığı Oscar Ödülünü reddetmesinden tanıyoruz. O dönem Irak savaşının devam etmesi nedeniyle ABD'ye tepki olarak ödülü almaya gitmemişti.

Usta animecinin hayatını anlatan "10 Years with Hayao Miyazaki" isimli bir belgesel de çekilmiştir. Bu belgesel bir fikrin nasıl oluştuğunu, fikrin doğum sancılarının nasıl yaşandığını, ustalık denen olgunlaşmanın gerçekleşmesi için ödenen bedelleri ve bir işe olan adanmışlığın nasıl bir şey olduğunu çok güzel anlatıyor. Şuradan izleyebilirsiniz.

Miyazaki, yarattığı karakterler ve hayal gücünün sınırlarını zorlayan örgülerle oluşturduğu animelerle çok konuşuldu. Milyonlarca insanı etkiledi. Time dergisinin yaptığı dünyanın en etkileyici insanları listesinde yer aldı. Hayatını şuradan okuyabilirsiniz.

Miyazakinin bol ödüllü ve yürek ısıtan animeleri hakkında daha ayrıntılı bilgilere ise şuradan erişebilirsiniz. Bu animeler çocuklar kadar yetişkinlere de hitap etmektedir. Her seferinde kızımla birlikte yeniden biz de izliyoruz. Filmlerinde korku ve insanüstü varlıklar gibi Japonlar için sıradan, bizim için biraz +9 yaş üstü sayabileceğimiz öğeler içermektedir. Filmlerin alt yapısını zaten Japon kültürü oluşturuyor. Filmlerin arkasındaki hikayelere şuradan ulaşabilirsiniz.

Miyazaki 2013 yılında yaptığı Rüzgar Yükseliyor’un (The Wind Rises) ardından 72 yaşında emekliye ayrıldığını duyurdu. Çünkü yaşlanmıştı ve görme yetisini yavaş yavaş yitiriyordu. Fakat sevenlerini üzen bu kararı bozması uzun sürmedi. 2016 yılında hayallerindeki bir proje için çalışmalara başladığını duyurdu. Bu haber hayranları için müthiş bir şeydi. Büyük bir heyecan ve beklenti oluşmuştu.

Yeni filminin adı hazırdı; How Do You Live? Fakat film dört yıl geçmesine rağmen bir türlü seyirciyle buluşmadı. Sadece birkaç küçük görüntü dışında. Beklenenden uzun sürmüştü. Çünkü filmi canlandırma tekniğiyle değil bizzat her karesini çizerek yapmak istiyordu. Belli ki usta Miyazaki kendi zirvesine son bayrağı dikmek istiyordu.

Komşum Totoro’yu 8 animasyoncu ile 8 ay çalışarak bitirmişti. Yeni filmi için bu çok zordu. Çünkü artık gelişen teknolojiye uyum sağlaması için daha çok kare çizmesi gerekiyordu. Bunun için 60 kişilik bir animasyoncu ekiple çalışıyordu. Ve filmin tüm sahneleri tek tek kare kare çiziliyordu.

Stüdyo Ghibli yaptığı açıklamada, 1 dakikalık animasyon için ekibin 1 ay uğraştığını üç yılda ancak 12 dakikasını bitirebildiklerini ve 2024’e dahi yetişmesinin zor olduğunu belirtiyordu. Evet, Usta Miyazaki’nin 2016 yılında 60 kişilik ekiple başladığı filmin henüz sadece 36 dakikası bitmişti.

Usta, eserini ilmek ilmek dokuyordu. Bahçesine diktiği fidana su verir gibi, bir annenin yavrusunu emzirdiği gibi, bir öğretmenin öğrencisini şefkatle ve sabırla yetiştirdiği gibi…

Gözlerinin ve ömrünün bu eseri bitirmeye yetmeyeceğinden endişe duyuyor. Bu yüzden film projesini yarım kalmaması için olabildiğince saklı tutuyor. Usta Miyazaki ve filmlerinden çıkarılacak çok ders var.

Çocuklar için kitap önerileri

Sık sık soruyor anne-babalar; hocam ne okuyalım? Kitap tavsiyeniz var mı? diye... Ben de her zaman yanımda kendi yaptığım bir liste bulundururum. Yeni kitaplar okudukça listede değişikliğe giderim. Ve okumadığım veya kızıma okutup fikrini almadığım kitabı listeye almam. 

Umarım bu paylaşımı okuyanlara da bir fikir verebilir. Önerileriniz olursa siz de ekleyin.

Öğrencilerimin sevdiklerinden 1. ve 2. Sınıflar için;

1) Oxford Kitaplığı Seti 1-2

3) Kitaplardan Korkan Çocuk

4) Levent İlkokuma Seti

5) Patlamış Mısır Korsanları

6) Afacan 5'ler

7) Kendini Aslan Sanan Şola

3-4 Sınıflar için;

1) Tuş Beyinli

2) Levent

3) Bir Şeftali Bin Şeftali

4) Küçük Kara Balık

5) ....

6) Rafadan Tayfa Seti

7) Mucitler Takımı Seti

8) Pıtırcık Serisi

9) Filozof Meşe 

10) Dedemin Bakkalı

11) Bir Telefonluk Masallar

12) Oxford Kitaplığı Seti 3-4

5.sınıflar için;

1) Pal Sokağı Çocukları

2) Filozof Meşe

3) Uçan Sınıf

4) Harry Potter

5) Çocuk Kalbi

6) Bunun Adı Findel

7) Sadako

8) Momo

9) Martı

10) Küçük Prens

Yazar olarak; Roald Dahl, Aytül Akal, Behiç Ak, Sevim Ak, Yusuf Asal, Şermin Yaşar kitapları...

Yayınevi olarak; Redhouse Kidz, Can Çocuk, Yapı Kredi, İşbankası Yayınları ve Timaş Çocuk

OKUL ÖNCESİNE AYRI BİR PARAGRAF AÇMAK İSTERİM

Okul öncesi çocuklarına kitap okumak isteyenler Kumkurdu 1'den başlayabilirler. Önce dinleyici, sonra okur olarak defalarca okuyabileceği kült bir kitap.

• İyi Geceler Minik Farecikler

• Avucundaki Öpücük

• Sen ve Ben Küçük Ayı

• Küçük Kanguru

• Nasıl Başlar?

Bu 5 kitap çocuğunuzun gelişimi için ve özellikle okul öncesine veya ilkokula başlarken yaşayabileceği endişe, korku, güvensizlik sorunları için adeta bir ilaç.

Okul Öncesi Kızımın Sevdiklerinden;

1) Avucundaki Öpücük

2) Nasıl Başlar?

3) Senle Ben Küçük Ayı

4) İyi Uykular Farecikler

5) 3 Kedi 1 Dilek

6) Kırmızı Kanatlı Baykuş

7) Ahtapot Olmak Çok Zor

8) Eyvah Kalbim Kırıldı

9) Kumkurdu

#kitaptavsiye #çocukkitap #tatilkitap #okumalistesi #ilkokul 

UZAKTAN EĞİTİM İÇİN ETKİLEŞİMLİ İÇERİKLER

 

HEM EĞLENCELİ HEM ETKİLEŞİMLİ

Merhaba kıymetli öğretmenim;

Uzaktan eğitim sürecinde etkileşimli ve oyunlaştırılmış ders işlemek için kullanılabileceğin basit içerikli internet sitelerini derledim. Dilersen sen de ekleme yapıp, diğer öğretmenlerimizle ve benimle paylaşabilirsin. Bağlantıya tıklayarak içeriğe göz atabilirsin.

 

1	https://toytheater.com/	İlkokul sınıfları için eğlenceli ve ücretsiz eğitici oyunlar barındırır. Balon patlatma, labirent, etkileşimli saat vs	Örnek içerik:   https://toytheater.com/telling-time/
2	https://www.classtools.net/	Tüm sınıflar için eğlenceli içerikler hazırlayabileceğiniz bir site. Örneğin; çarkı felek, pacman, manşet hazırlama vs	Örnek içerik:   https://www.classtools.net/random-name-picker/
3	https://wordwall.net/	Sınıfınız için özel aktiviteler yapın. Testler, eşleşmeler, kelime oyunları ve çok daha fazlası.	Örnek içerik: https://wordwall.net/resource/927614/g%c3%bcnler-aylar
4	https://www.mathlearningcenter.org/resources/apps	Onluk pano, geometrik şekiller, kesirler, sayı doğrusu vs gibi bir çok etkileşimli materyal sunmaktadır.	Örnek içerik: https://apps.mathlearningcenter.org/number-frames/?tj9tdrv0
5	https://www.ixl.com/	Tüm sınıflar için etkileşimli ve eğlenceli etkinlikler sunuyor.	Örnek içerik: https://www.ixl.com/math/grade-1/subtraction-word-problems-with-pictures-up-to-10
6	https://reviewgamezone.com/	Çevrimiçi öğrenme oyunları, sınıftaki öğrenimi geliştirebilir ve öğrencilere yardımcı olabilir.	Örnek içerik: https://reviewgamezone.com/games4/taxi.php?test_id=51515&title=Matematik
7	https://www.mathplayground.com/	Zengin bir görsellik sunan, etkileşimli ve eğlenceli matematik oyunları	Örnek içerik: https://www.mathplayground.com/ASB_AlienAddition.html
8	https://coggle.it/	Zihin haritası oluşturmak için kullanılabilir.	Örnek içerik: https://static.coggle.it/diagram/XyQtTcZTxlaek-iu/t/hypothetical-covid-tracing

75 Dijital Araç ve Uygulama

 75 Dijital Araç ve Uygulama

(Öğretmenlerin Sınıfta Biçimlendirici Değerlendirmeyi Desteklemek İçin Kullanabilecekleri)

 

1.     Animoto – Öğrencilere belirli bir derste öğrendiklerini 30 saniyelik kısa bir paylaşım videosu yapma yeteneği verir.

2.     AnswerGarden – Çevrimiçi beyin fırtınası veya yoklama için bir araç olan eğitimciler, öğrencilerin gerçek zamanlı sorularını görmek için bu gerçek zamanlı aracı kullanabilirler.

3.     The Answer Pad – Öğretmenlerin web veya uygulamayı kullanan öğrencilerden veri yakalamalarını sağlar ve çevrilmiş veya harmanlanmış sınıf için ideal olarak lanse edilir.

4.     AudioNote – Öğrenci işbirliği için hem ses hem de not yakalayan bir ses kaydedici ve not defteri kombinasyonu.

5.     Backchannel Chat – Bu site Twitter’da öğretmen tarafından yönetilen bir sürüm sunuyor. Anlık ileti dizisinin bir uzantısı, sohbeti yakalamak, bir etiket bulutu oluşturmak ve ileti dizisinin odağı olarak hangi yüzeyleri görmek olabilir.

6.     Biblionasium – Bu çevrimiçi, güvenli ve basit kitap ağı, öğretmenlerin öğrencilerin okudukları kitapları (dijital okuma günlüğü) görüntülemelerini, öğrenciler için okuma zorlukları oluşturmasını ve ilerlemeyi izlemelerini sağlar. Öğrenciler ayrıca sitedeki akranlarına kitap inceleyebilir ve önerebilirler.

7.     BookSnap – Şu anda bu uygulama yalnızca iOS için kullanılabilir olsa da, öğrencilerin metinlerle ve diğer öğrencilerle etkileşime girmeleri için gerçekten dijital bir yol sunmaktadır.

8.     Buncee – Öğrencilerin ve öğretmenlerin sınıftaki kavram ve fikirleri görselleştirmesine, iletişim kurmasına ve onlarla etkileşime geçmesine yardımcı olan bir oluşturma ve sunum aracı.

9.     Chatzy – Özel bir ortamda geri kanal konuşmalarını desteklemek için Chatzy’yi kullanın. Bu canlı sohbetler sınıf tartışması için harika yardımcılar oluşturur, çıkış biletleri sağlar veya sınıf bittikten sonra bir tartışmaya devam eder.

10.ClassKick – Bu uygulama öğretmenler öğrenciler için ödev göndermek için izin verir, böylece hem öğretmen hem de akranları ödev hakkında geribildirim sağlayabilir. Öğrenciler ilerlemelerini ve çalışmalarını izleyebilirler.

11.ClassPulse – Daha işbirlikçi bir ortam oluşturarak sınıf dışında öğrenci katılımını artıran bir mobil ve web uygulaması.

12.Coggle – Öğrenci düşüncesini anlamak için tasarlanmış bir zihin haritalama aracı.

13.Kavram Tahtası – Bu yazılım, zihin eşlemesine benzer şekilde, ancak görsel ve metinsel girişler kullanarak ekip işbirliğini görsel bir biçimde kolaylaştırır. Tabletler ve PC’lerle uyumlu olan Conceptboard, birden fazla cihazdan çalışabilir.

14.Crowdsignal – Çevrimiçi anketler, kısa testler ve sorular oluşturmanın hızlı ve kolay yolu. Öğrenciler cevaplarını sağlamak için akıllı telefonları, tabletleri ve bilgisayarları kullanabilir ve raporlar için bilgiler iptal edilebilir.

15.Dotstorming – dijital yapışkan notlar gönderilecek ve oy veren bir beyaz tahta uygulaması. Bu araç, sınıf tartışması oluşturmak ve farklı konular ve sorular üzerinde beyin fırtınası yapmak için en iyisidir.

16.Educreations Interactive Beyaz Tahta – Öğrencilere anlama ve kavramalarını paylaşma aracı sağlayan bir beyaz tahta uygulaması.

17.Edulastic – Öğretmenlerin hızla standartlara uygun değerlendirmeler oluşturmalarını ve öğrenmeyi ayarlamak için öğrencilerden anında geri bildirim almalarını sağlar.

18.eSurvey Creator – Öğretmenlerin anketleri ve anketleri hızlı ve kolay bir şekilde oluşturmalarını sağlayan bir araçtır. Ücretsiz bir seçenek var, ancak sınırlı bir süre için.

19.Five Card Flickr – Görsel düşünceyi geliştirmek için tasarlanan bu araç, Flickr’daki fotoğraflardan etiket özelliğini kullanır.

20.Flipgrid – Bu araç yakın zamanda güncellendi. Öğrenciler istemlere yanıt vermek için 15 saniyeden 5 dakikaya kadar videolar kullanabilir; öğretmenler ve akranları geri bildirim sağlayabilir.

21.ForAllRubrics – Bu yazılım tüm öğretmenler için ücretsizdir ve iPad, tablet veya akıllı telefonunuzdaki rubrikleri içe aktarmanıza, oluşturmanıza ve puanlamanıza olanak tanır. İnternet erişimi olmadan çevrimdışı olarak veri toplayabilir, puanları otomatik olarak hesaplayabilir ve değerlendirme listelerini PDF veya elektronik tablo olarak yazdırabilir veya kaydedebilirsiniz.

22.Formative – Bu çevrimiçi, tüm öğrenci yanıt sistemi öğretmenlere öğrencilere etkinlik atama, sonuçları gerçek zamanlı olarak alma ve ardından öğrencilere anında geri bildirim sağlama fırsatı sunar.

23.FreeOnlineSurveys – Öğretmenlerin anketleri, kısa sınavları, formları ve anketleri hızlı ve kolay bir şekilde oluşturmalarını sağlar.

24.Google Forms – Öğrencilerin akıllı telefonları, tabletleri ve dizüstü bilgisayarları kullanarak gerçek zamanlı olarak birlikte çalışabileceği belgeler oluşturmanıza olanak tanıyan bir Google Drive uygulaması.

25.GoSoapBox – 30’dan az öğrenci için ücretsiz olan bu tüm öğrenci yanıtlama sistemi Kendi Cihazınızı Getirin (BYOD) modeliyle çalışır, bu nedenle bir tıklama için ücret alınmaz. Benim için en ilgi çekici özelliklerden biri de Confusion Meter.

26.iBrainstorm – Öğrencilerin ekranda ekran kalemi veya parmağını kullanarak projelerde işbirliği yapmalarını sağlayan bir iPad uygulaması.

27.Kahoot – Öğretmenlerin internet içeriğini kullanarak testler oluşturabilecekleri oyun tabanlı bir sınıf yanıt sistemi.

28.Kaizena – Öğrencilere dijital olarak yüklenen çalışmaları hakkında gerçek zamanlı geri bildirim sağlamak için çevrimiçi bir araç. Öğretmenler, sözlü geri bildirim vermek ve öğretmen tarafından oluşturulan, yeniden kullanılabilir kaynakları öğrenci çalışmalarına eklemek için vurgulayabilir veya konuşabilirler.

29.Lino – Öğrencilerin öğrenmeleri hakkında soru veya yorum sağlayabilmeleri için yapışkan notların sanal bir corkboardu. Bunlar çıkış biletleri gibi veya bir ders sırasında kullanılabilir.

30.Mentimetre – Bir öğretmenin sorduğu herhangi bir soruya oy vermek için öğrenci katılımını artırarak cep telefonları veya tabletler kullanmanızı sağlar.

31.Micropoll – Anketleri hızla oluşturmak ve yanıtları analiz etmek için harika bir araç. Anketler web sitelerine de yerleştirilebilir.

32.Naiku – Öğretmenler, öğrencilerin mobil cihazlarını kullanarak cevaplayabilecekleri sınavları kolayca ve hızlı bir şekilde oluşturabilir. Bir dersten önce ve sonra anlayış kontrol etmek için harika.

33.Nearpod – Bu araç, tüm öğrenci yanıt sistemi gibi yalnızca öğrenci öğrenimi kanıtlarını toplamakla kalmayıp, topladığınız verilere dayanarak farklılaştırılmış dersler de oluşturabileceğiniz için iyidir. Temel sürüm (30 veya daha az öğrenci) ücretsizdir.

34.Obsurvey – Anketleri, anketleri ve anketleri hızlı ve kolay bir şekilde oluşturun.

35.Padlet – Öğrencilere ortak projeler oluşturmaları ve tasarlamaları için esasen boş bir tuval sağlar. Beyin fırtınası için harika.

36.Pear Deck – Öğrencilerin akıllı cihazları aracılığıyla katılabilecekleri interaktif sunumlar planlayın ve oluşturun. Sınırlı ücretsiz kullanım ve benzersiz soru türleri sunar.

37.Peergrade – Öğretmenlerin ödev oluşturmasına ve değerlendirme listesi yüklemesine olanak tanıyan bir platform. Öğrenciler iş yükler ve değerlendirme listesine göre gözden geçirmeleri için anonim olarak akran çalışmalarına atanırlar.

38.Piazza – Öğretmenlerin ders, ödev ve ödev yüklemelerine olanak tanıyan bir platform; öğrenci soruları oluşturmak ve cevaplamak; ve öğrencileri sınıf içeriği hakkında sorgulamak. Bu araç, orta öğretim sonrası öğretim formatlarını taklit ettiği için yaşlı öğrenciler için daha uygundur.

39.Pick Me!– Rasgele öğrenci seçimini kolaylaştıran bir iPod, iPad veya iPhone için kullanımı kolay bir uygulama. Kolaylık sağlamak için derse göre düzenlenebilir.

40.PlayPosit – Öğretmenlerin, öğrencilerin konuyla ilgili bildiklerini araştırmak için biçimlendirici değerlendirme özellikleri (duraklamalar ve sorular) eklemelerine izin veren etkileşimli bir video ve değerlendirme aracı. Öğretmenler, YouTube, Vimeo ve diğerleri gibi popüler sitelerden bir video içeriği kütüphanesinden seçim yapar.

41.Plickers – Öğretmenlerin, öğrenci cihazlarına ihtiyaç duymadan gerçek zamanlı biçimlendirici değerlendirme verileri toplamasına olanak tanır . Tek cihazlı sınıf için mükemmeldir.

42.Poll Everywhere  – Öğretmenler bir geri bildirim anketi oluşturabilir veya soru sorabilir. Öğrenciler çeşitli şekillerde yanıt verir ve öğretmenler sonuçları gerçek zamanlı olarak görür. Açık uçlu sorularla, yanıtı toplamak için veri yakalayabilir ve etiket bulutlarını döndürebilirsiniz. Kullanıcı sayısında bir sınırlama vardır.

43.Pollmaker – Bir soruya birden fazla cevap vermek gibi bazı benzersiz özelliklere sahip popüler bir yoklama aracı.

44.ProProfs – Hızlı testler, anketler ve anketlerle bilgi oluşturun ve test edin.

45.Sıra – Twitter’ı yansıtan ve öğretmenlerin soruları ve öğrencilerin ileti dizisi aracılığıyla yanıt vermelerini sağlayan ücretsiz eğitim sohbet aracı. Öğrenciler metin veya video yoluyla yanıt verebilir ve araç, öğretmenlerin video yoluyla bir konuyu tanıttığı ve öğrencileri katılımcı kaynaklara bağladığı “yolculuklara” izin verir. Birimlerin başında, ortasında veya sonunda biçimlendirici değerlendirme verileri toplamak için idealdir.

46.Quia  – Öğretmenler oyunlar, sınavlar, anketler ve daha fazlasını oluşturabilir ve diğer eğitimcilerden mevcut sınavların veritabanına erişebilir.

47.Quick Key Mobile Grading App – Daha iyi öğrenci katılımı için doğru işaretleme, anında puanlama ve anında geri bildirim ile öğretmenlere yardımcı olur.

48.QuickVoice Recorder – iPhone veya iPad için sınıfları, tartışmaları veya diğer proje ses dosyalarını kaydetmenizi sağlayan başka bir ücretsiz ses kayıt uygulaması. Sunumlarda kullanmak için kayıtlarınızı bilgisayarınızla kolayca senkronize edebilirsiniz.

49.Quizalize – Öğretmenlerin öğrenciler için kolayca sınavlar ve ödev oluşturmasına olanak tanıyan harika bir araçtır. Öğretmenler daha sonra öğrencilerin nasıl yaptığını görebilir ve iyileştirilecek alanları belirleyebilirler.

50.Quizlet – Çevrimiçi ve mobil bir cihaz aracılığıyla ilgi çekici ve erişilebilir olan Flashcards, testler, quizler ve çalışma oyunları oluşturun.

51.RabbleBrowser – Bir liderin işbirliğine dayalı bir tarama deneyimini kolaylaştırmasına olanak tanıyan bir iPad uygulaması.

52.Random Name/Word Picker – Bu araç, öğretmenin bir sınıf listesi girmesini sağlar ve rastgele ad seçmeyi kolaylaştırır. Ayrıca bir anahtar kelime listesi ekleyebilir ve sınıfın bir öğrenciye tanımları sağlayarak kelimeyi tahmin etmesini istemek için aracı kullanabilirsiniz.

53.RealtimeBoard – Öğretmenler öğrencileri gerçek zamanlı olarak davet edebilir ve tüm sınıfla işbirliği yapabilir.

54.Remind  – Öğretmenlerin öğrencilere metin yazmasını ve ebeveynlerle iletişim halinde kalmasını sağlayan ücretsiz bir araç. Kullanımı kolay harika bir ‘anlama kontrolü’ aracı.

55.Seesaw – Bu araç, öğretmenlerin ebeveyn iletişimini geliştirmesine yardımcı olur ve biçimlendirici değerlendirmeyi kolaylaştırırken, öğrenciler platformu öğrenmelerini belgelemek için kullanabilir.

56.ShowMe Interactive Whiteboard – Öğrencilerin ve öğretmenlerin anlayışı kontrol etmek için kullanabileceği başka bir beyaz tahta aracı.

57.Socrative – Öğrencileri akıllı telefonlar, dizüstü bilgisayarlar ve tabletler kullanarak meşgul eden alıştırmalar ve oyunlar.

58.Sparkpost – Adobe’nin bu uygulaması öğretmenlerin biletlerden çıkmak için grafik ve görsel eklemelerine izin veriyor.

59.Spiral – Öğretmenlere biçimlendirici değerlendirme geri bildirimlerine erişim sağlayan hızlı bir araç.

60.SurveyMonkey – Öğretmenler çevrimiçi anketler ve anketler oluşturabilir ve sunabilir. (Not… Bu, aylık bir ücret gerektiren bir uygulamadır, ancak anket veya anket gereksinimlerinize bağlı olarak belki de maliyete değer.)

61.SurveyPlanet – Öğretmenlerin öğrenci öğrenmelerini ölçmek için kullanabileceği başka bir anket oluşturma aracı.

62.Tagxedo – Öğrenci fikir birliğini incelemenizi ve diyaloğu kolaylaştırmanızı sağlayan bir etiket bulutu üreticisi.

63.Triventy – Öğretmenlerin öğrencilerin gerçek zamanlı olarak aldığı sınavlar oluşturmasını sağlayan ücretsiz bir sınav oyun platformu. Bu canlı testler öğretmenlere öğrencilerin sınıf kavramlarını anlama konusunda gerçek zamanlı veriler sağlar. Öğrenciler sınav sorularına cevap vermek için bireysel cihazlara ihtiyaç duyarlar (mobil cihazlarla ve dizüstü bilgisayarlarla uyumludur).

64.Typeform – Öğretmenlerin grafik öğeler eklemesine izin veren bir anket oluşturma aracı.

65.Verso – Bir geri bildirim aracı olarak tanımlanan bu uygulama, öğretmenlerin bir URL kullanarak öğrenme ayarlamasına olanak tanır. Yönler için alan sağlanmıştır. Öğrenciler uygulamayı indirir ve ödeve yanıtlarını girerler. Daha sonra yorumlarını yayınlayabilir ve başkalarının yorumlarına yanıt verebilirler. Öğretmen yanıtları gruplandırabilir ve katılım seviyelerini kontrol edebilir.

66.Vocaroo– Kullanıcıların yazılıma ihtiyaç duymadan ses kayıtları oluşturmalarını sağlayan ücretsiz bir hizmet. Kaydı kolayca slayt gösterilerine, sunulara veya web sitelerine gömebilirsiniz. Ortak grup çalışması ve sunumlar için harika.

67.VoiceThread – Belgeler, diyagramlar, videolar, resimler veya neredeyse her şeyde sohbet oluşturmanızı ve paylaşmanızı sağlar. Bu işbirliğine dayalı öğrenci tartışmasını ve çalışmasını kolaylaştırır.

68.Voxer – Bu ses kayıt aracını öğrencilerin fikirlerini ve ödevlerini dinlemelerine ve değerlendirmelerine olanak sağlamak için kullanmayı düşünün. Ebeveynlere kayıt gönderebilirsiniz, böylece öğrencilerinin nasıl çalıştığını duyabilir, öğrencilerin çalışmaları hakkında sohbet etmelerine izin verebilir veya öğrencilere geri bildirimde bulunabilirler.

69.Wordables – Kelime Bulutu Tahmin Oyunu. Bu uygulama öğrenme kanıtı ortaya çıkarmak veya bir konu hakkında arka plan bilgisi belirlemek için izin verir. Bu kelime bulutları, konuyla ilgili bir ipucu oluşturan daha küçük sözcüklerden oluşan bir buluttan oluşan resimlerdir.

70.WordArt – Bu kelime bulutu oluşturucu, kullanıcının belirlediğiniz bir web sitesine bağlanmak için her kelimeyi etkin bir bağlantı yapmasına olanak tanıyan ek bir özelliğe sahiptir.

71.Wordle – Yanıtları toplamaya ve tartışmayı kolaylaştırmaya yardımcı olmak için girilen herhangi bir metinden etiket bulutları oluşturur.

72.WordSalad – Bu uygulama sağladığınız metinden kelime bulutları üretir ve bunlar ihraç ve paylaşılabilir.

73.XMind – Bilgisayarlarda ve dizüstü bilgisayarlarda kullanım için bir zihin haritalama yazılımı.

74.Yacapaca ! – Öğretmenlerin kolaylıkla sınavlar oluşturmasına ve atamasına izin verir.

75.Zoho Survey – Öğretmenler, öğrencilerin mobil cihazlar kullanarak erişebilecekleri ve alabilecekleri anketler oluşturabilir. Öğretmenler sonuçları gerçek zamanlı olarak görebilir.

Bu yazı çeviridir. Çalışmanın orijinal hali için: https://www.nwea.org/blog/2019/75-digital-tools-apps-teachers-use-to-support-classroom-formative-assessment/

 

 

Bu çalışma Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı Dr.Türker TOKER’in https://turkertoker.wordpress.com/ adlı sayfasından alınm